‘สมุนไพร’ เป็นผลผลิตที่ได้มาจากธรรมชาติ นำมาใช้เป็นยาหรือผสมกับสารอื่นๆ มีจุดประสงค์เพื่อบำบัดโรค , บำรุง ร่างกาย , ใช้เป็นยาพิษ ถ้านำสมุนไพร 2 ชนิดขึ้นไป มารวมกันจะเรียกว่า ‘ยา’ การบำบัดโรคร้ายต่างๆด้วยสมุนไพร นั้น มีมาตั้งแต่ก่อนประวัติศาสตร์เสียอีก และได้รับความนิยมมากในอาณาจักรโบราณต่าง ๆ ทั้ง อียิปต์ , กรีก , จีน , โรมัน เป็นต้น ยาสมุนไพรไม่ได้เป็นเรื่องล้าสมัย เพราะมีการศึกษาวิจัยในห้องปฏิบัติการ ด้วยวิธีบวกกับเทคโนโลยีสมัยใหม่นักวิทยาศาสตร์ตรวจสอบแล้วว่าสมุนไพร ที่มนุษย์ใช้กันมาแต่สมัยโบราณ มีคุณสมบัติทางยาจริง

สมุนไพรช่วยบำบัดโรคได้อย่างไร

หลักการบำบัดโรคต่างๆด้วยสมุนไพร แตกต่างจากการบำบัดด้วยยาแผนปัจจุบันหลายประการ เพราะยาสมุนไพรจะเข้าไปกระตุ้นร่างกายให้ปรับตัวเองสู่ความปกติ มากกว่าจะแก้อาการที่เกิดขึ้นเฉพาะหน้าเท่านั้น ยกตัวอย่างเช่น เมื่อมีไข้ แพทย์แผนปัจจุบันจะให้คนไข้ทานยาลดไข้ เช่น แอสไพริน หรือพาราเซตามอล เป็นต้น แต่สำหรับหมอสมุนไพรโบราณ เห็นว่าบางครั้งอาการไข้ขึ้นก็มีประโยชน์ เนื่องจากมันเป็นกลไกป้องกันตามธรรมชาติของมนุษย์ และแนวความคิดนี้ก็ได้รับการสนับสนุนอย่างถูกต้อง เพราะมีเชื้อแบคทีเรียและไวรัสหลายชนิดที่ก่อโรค มันสามารถถูกทำลายด้วยอุณหภูมิร่างกายที่สูงกว่าปกติ สำหรับวิธีแก้ไขของหมอสมุนไพร เมื่อผู้ป่วยเป็นไข้ คือ เร่งให้ร่างกายขับเหงื่อโดยไม่ทำให้ไข้ลดลง แต่ถึงกระนั้นก็อาจให้ยาบางชนิด เพื่อป้องกันไม่ให้ไข้สูงเกินไป

หรือกรณีอาหารเป็นพิษ หมอยาสมุนไพรเห็นว่า อาการอาเจียนและท้องร่วง นั้นคือกลไกเอาตัวรอดของร่างกาย คือมันทำให้ร่างกายกำจัดจุลชีพอันเป็นอันตรายออกจากทางเดินอาหารเป็นระยะๆ โดยหมอสมุนไพรจะมุ่งเน้นควบคุมอาการไม่ให้แย่ลงกว่าเดิม ด้วยการใช้สมุนไพรซึ่งมีฤทธิ์ยับยั้งการดูดซึมของทางเดินอาหาร เพื่อป้องกันไม่ให้จุลชีพอันเป็นอันตรายถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสโลหิต และให้ผู้ป่วยดื่มน้ำมากๆ เพื่อป้องกันการสูญเสียน้ำ จนอาการเกิดอาการช็อคได้

ความสัมพันธ์ของสมุนไพรกับยาแผนปัจจุบัน

ยาแผนปัจจุบันบางชนิด มีพื้นฐานมาจากสมุนไพร แม้ปัจจุบันนี้ยาเหล่านั้น อาจได้มาจากวิธีเคมีแทนที่สกัดจากสมุนไพร เนื่องจากมันทำได้ง่ายแถมมีราคาถูกกว่ามาก แต่สำหรับยาบางชนิดก็ยังคงจำเป็นต้องสกัดจากแหล่งธรรมชาติเท่านั้น

มอร์ฟีน ชื่อนี้หลายๆคนรู้ดีว่าอันตราย แต่ในทางกลับกันมันเป็นยาแก้ปวดดีที่สุดอีกชนิดหนึ่ง ถ้าใช้อย่างถูกวิธี ผ่านการตัดสินใจของแพทย์เท่านั้น ซึ่งมันสกัดได้จากดอกฝิ่นมีลักษณะเป็นน้ำยาง

ควินิน คือ ยาแก้ไข้จับสั่นซึ่งใช้กันมาอย่างยาวนานเป็นร้อยปีแล้ว สกัดได้จากเปลือกต้นชิงโคนาร่วมกับต้นอื่นๆอีกหลายชนิด